Premier po szczycie V4: powrót do współpracy ma wzmocnić region w Europie

Premier o odbudowie współpracy w Grupie Wyszehradzkiej

Premier Donald Tusk uczestniczył w spotkaniu szefów rządów państw Grupy Wyszehradzkiej pod Budapesztem. Było to pierwsze od dwóch lat spotkanie premierów tego formatu i jednocześnie pierwszy formalny szczyt V4 od 2024 roku. W rozmowach uczestniczyli przedstawiciele czterech państw tworzących Grupę Wyszehradzką, czyli Polski, Czech, Słowacji i Węgier. Szef polskiego rządu wskazał, że dalszy los tej współpracy zależy od odbudowy zaufania i lojalności między partnerami.

„Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności”

Donald Tusk, premier

Premier zaznaczył, że V4 może ponownie odgrywać istotną rolę w europejskiej debacie. W jego ocenie państwa regionu są w stanie działać razem także wtedy, gdy w części spraw występują między nimi różnice polityczne. Podkreślił, że współpraca ponad sporami jest możliwa wtedy, gdy dotyczy obszarów ważnych dla krajów członkowskich i całej Europy Środkowo-Wschodniej. To właśnie taki model działania, oparty na wspólnych interesach, został wskazany jako warunek odbudowy znaczenia Grupy Wyszehradzkiej.

„Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu”

Donald Tusk, premier

W wypowiedzi premiera wyraźnie wybrzmiał wątek politycznej skuteczności regionu. Donald Tusk przypomniał, że najlepsze rezultaty współpracy w ramach V4 pojawiały się wtedy, gdy państwa członkowskie działały solidarnie i zakładały dobre intencje partnerów. Taki układ miał w przeszłości wzmacniać wspólny głos Europy Środkowej na forum Unii Europejskiej. W jego ocenie powrót do tej formuły może ponownie zwiększyć znaczenie regionu w procesie podejmowania decyzji w Europie.

„Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać”

Donald Tusk, premier

Wspólne interesy V4: energia, migracja, spójność i rolnictwo

Premier wskazał konkretne obszary, w których państwa Grupy Wyszehradzkiej mają wspólne interesy. Wśród nich wymienił bezpieczeństwo energetyczne, politykę klimatyczną, migrację, politykę spójności oraz rolnictwo. To właśnie te tematy zostały przedstawione jako pola, na których kraje regionu łączy więcej, niż dzieli. Taka diagnoza ma znaczenie praktyczne, ponieważ dotyczy spraw bezpośrednio wpływających na gospodarkę, ceny energii, funkcjonowanie rolników oraz podział środków europejskich.

W ocenie szefa rządu wspólne stanowisko w tych kwestiach może przełożyć się na realny wpływ na decyzje zapadające w Europie. Dotyczy to zarówno negocjacji unijnych, jak i budowania regionalnych koalicji w sprawach ważnych dla państw Europy Środkowo-Wschodniej. Premier podkreślił, że współpraca V4 może wzmacniać zdolność krajów regionu do skuteczniejszego reprezentowania własnych interesów na forum europejskim. Oznacza to próbę odbudowy znaczenia tego formatu nie tylko jako symbolu współpracy, ale też jako narzędzia politycznego działania.

„Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans”

Donald Tusk, premier

W tej części wystąpienia premier odwołał się do wcześniejszej roli V4 jako punktu odniesienia dla państw wschodniej flanki i nowych członków Unii Europejskiej. Zwrócił uwagę, że samotne działanie pojedynczych krajów wobec największych graczy europejskich jest znacznie trudniejsze niż występowanie we wspólnym bloku. Stąd nacisk na lojalność, solidarność i wspólne cele. Taka formuła ma służyć zwiększeniu siły negocjacyjnej regionu w kluczowych sprawach politycznych i gospodarczych.

• Grupę Wyszehradzką tworzą 4 państwa: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.
• Szczyt pod Budapesztem był pierwszym formalnym spotkaniem V4 od 2024 roku.
• Ostatni szczyt szefów rządów V4 odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.
• Spotkanie premierów V4 odbyło się po przerwie trwającej 2 lata.
• Wśród głównych tematów współpracy wskazano energię, klimat, migrację, politykę spójności i rolnictwo.

Znaczenie szczytu pod Budapesztem i najbliższa perspektywa

Spotkanie pod Budapesztem miało znaczenie polityczne przede wszystkim dlatego, że przywróciło formalny kontakt na szczeblu premierów po dłuższej przerwie. Ostatni taki szczyt odbył się w lutym 2024 roku w Pradze, a obecne rozmowy zostały określone jako pierwszy formalny szczyt V4 od tamtego czasu. Sam fakt zorganizowania spotkania pokazał, że państwa członkowskie chcą wrócić do rozmów w tym formacie. W praktyce oznacza to próbę uporządkowania relacji i sprawdzenia, czy możliwe jest odbudowanie wspólnego stanowiska w najważniejszych sprawach europejskich.

Premier wskazał, że kiedy Grupa Wyszehradzka działała jako spójny blok, potrafiła nie tylko wpływać na decyzje w Europie, ale również współkształtować ich kierunek. To odwołanie do wcześniejszych doświadczeń miało podkreślić potencjał tego formatu. Szef rządu zaznaczył, że nie chodzi wyłącznie o symbolikę regionalnej współpracy, ale o konkretne przełożenie na proces decyzyjny w Unii Europejskiej. W tym ujęciu spotkanie pod Budapesztem można traktować jako punkt wyjścia do dalszych rozmów o wspólnych działaniach.

„Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie”

Donald Tusk, premier

Na tym etapie nie przedstawiono harmonogramu kolejnych szczytów ani listy nowych wspólnych projektów. Najważniejszym sygnałem po spotkaniu jest jednak sama deklaracja odbudowy współpracy opartej na zaufaniu oraz wskazanie obszarów, w których możliwe jest szybkie porozumienie. Dotyczy to tematów szczególnie istotnych dla mieszkańców regionu, takich jak bezpieczeństwo energetyczne, polityka migracyjna, wsparcie dla rolnictwa czy przyszłość polityki spójności. Najbliższa perspektywa dla V4 będzie więc zależała od tego, czy po wznowieniu formalnych spotkań premierów uda się przejść od deklaracji do wspólnych działań.