Józef Andrzej Gierowski
Biografia
Józef Andrzej Gierowski urodził się 19 marca 1922 roku w Częstochowie i zmarł 17 lutego 2006 roku w Krakowie. Był polskim historykiem, profesorem nauk historycznych, rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz posłem na Sejm PRL IX kadencji.
Był synem Józefa, lekarza, a bratem Stefana Gierowskiego – profesora Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1939 ukończył Gimnazjum i Liceum im. św. Stanisława Kostki w Kielcach. W czasie II wojny światowej służył w Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej. W 1942 ukończył Szkołę Podchorążych AK, pełnił funkcję kierownika referatu informacyjnego VI Wydziału Okręgu Kielce-Radom, był wydawcą i redaktorem pisma Prawda Polska. W styczniu 1945 został mianowany porucznikiem AK; w tym czasie studiował również na tajnych kompletach Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był uczniem prof. Władysława Konopczyńskiego.
Studia ukończył w 1946 roku. W tym samym roku podjął pracę naukową na Uniwersytecie Wrocławskim; w latach 1954–1955 był prodziekanem, w latach 1964–1965 dziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego, a w latach 1958–1961 prorektorem, jednocześnie członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego. Stopień doktora uzyskał w 1947, tytuł profesora nadzwyczajnego w 1958, a profesorem zwyczajnym w 1970. W latach 1953–1968 kierował Instytutem Historii PAN w Krakowie, a następnie w latach 1977–1981 kierował Zakładem Historii Śląska PAN.
W 1965 przeniósł się do Krakowa na Uniwersytet Jagielloński, obejmując kierownictwo Katedry Historii Polski XVI–XVIII wieku i następnie kierował Zakładem Historii Nowożytnej Powszechnej. W latach 1967–1972 był dyrektorem Instytutu Historii UJ. W 1981 został wybrany na rektora UJ i pełnił tę funkcję do 1987. Jako rektor i poseł na Sejm w latach 1985–1989 walczył o jak najszerszą autonomię szkół wyższych.
W 1983 wręczył papieżowi Janowi Pawłowi II doktorat honoris causa UJ. W 1984 powołał komisję, która rozpoczęła proces budowy nowego kampusu UJ; prace kontynuowali jego następcy, prof. Aleksander Koj, prof. Andrzej Pelczar, a do końca doprowadził prof. Franciszek Ziejka. Jako rektor i poseł na Sejm w latach 1985–1989 walczył o autonomię szkół wyższych. W latach 1986–1989 był członkiem Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa oraz Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego.
W 1986 założył na UJ pierwszy w Polsce Międzywydziałowy Zakład Historii i Kultury Żydów w Polsce, podniesiony później do rangi Katedry Judaistyki. W 1989 został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. 27 marca 1990 został wybrany dyrektorem Wydziału II Filozoficzno-Historycznego PAU. W latach 1991–1995 brał udział w pracach Rady do spraw stosunków polsko-żydowskich przy Prezydencie RP. W 1993 został przewodniczącym Rady Fundacji Judaica. Od tego samego roku uczestniczył w pracach Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Od 2018 jest jednym z patronów Nagrody im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka.
Prace naukowe: Profesor Józef Andrzej Gierowski jest autorem 380 prac naukowych i publikacji, w tym książek o charakterze monograficznym, takich jak Między saskim absolutyzmem a złotą wolnością (1953), Dzieje Wrocławia 1618–1741, Historia Włoch (1986) i Rzeczpospolita w dobie złotej wolności (1648–1763) – część Wielkiej Historii Polski.