Teodor Wojciech Heneczek

Drukarz, redaktor i wydawca
16.04.1817 10.11.1888 Częstochowa

Biografia

Teodor Wojciech Heneczek urodził się 16 kwietnia 1817 roku w Częstochowie jako jedenasty i ostatni syn Franciszka Heneczka (1764-1843) i Marianny Kraus (1775-1829). Chrzest odbył się 18 kwietnia 1817 w kościele parafialnym św. Zygmunta. W młodości został włączony w czynną pracę drukarską i zaczynał jako preser (czcionkarz) w drukarni klasztornej na Jasnej Górze, gdzie od 5 marca 1837 r. był zatrudniony.

Wiosną 1844 r., unikając carskiej służby, opuścił Częstochowę i osiedlił się w Pyskowicach (Brynica), gdzie nawiązał kontakt z Tomaszem Nowackim z Mikołowa. Rozpoczął tam pracę jako czeladnik introligator i ubiegał się o koncesję na założenie własnej drukarni, którą władze opolskie początkowo odrzuciły.

27 stycznia 1847 r. zawarł małżeństwo z Pauliną Werner (Masztalską). Para miała siedmioro dzieci: trójkę córek i trzech synów, oraz dziecko martwe; najpierw urodziły się bliźniaczki Emilia i Maria, które zmarły wkrótce po narodzinach, a kolejni potomkowie przyszli już w Niemieckich Piekarach.

W połowie 1847 r. Heneczek osiedlił się w Niemieckich Piekarach (dzisiejsze Piekary Śląskie). Dzięki poparciu miejscowego duchowieństwa, w tym ks. Jana Alojzego Ficka i ks. Adriana Włodarskiego, podjął działania zmierzające do prowadzenia polskojęzycznej drukarni na Górnym Śląsku oraz wydawania ksiąg, modlitewników i prasy. Współpracował z ks. Fickiem przy realizacji programów wydawniczych, a jego oficyna zaczęła drukować także modlitewniki, śpiewniki i literaturę religijną, historyczną i gospodarczą.

Dorobek Heneczka obejmował wydawnictwa religijne i świeckie, a także czasopisma. W 1848 r. ukazał się pierwszy numer periodyku „Dziennik Górnośląski” (wydawany do 1849 r. w 100 numerach), a w latach 1868–1872 powstał „Zwiastun Górnośląski”. Oficyna drukarska była także zaangażowana w serię Wydawnictw Dzieł Katolickich nadzorowanych przez miejscowe duchowieństwo, obejmującą modlitewniki, śpiewniki oraz liczne pozycje hagiograficzne i misjacyjne.

Heneczek z czasem stał się jednym z najważniejszych drukarzy polskich na Górnym Śląsku; jego prace wspierały duchowieństwo i rozwijały lokalną tożsamość kulturową. Również tworzył i publikował literaturę gospodarczą i świecką, w tym przekłady i prace rolnicze, które miały na celu podniesienie oświaty ludu. W 2017 roku Rada Miasta Piekary Śląskie nadała Miejskiej Bibliotece Publicznej imię Teodora Heneczka, upamiętniając jego wkład w rozwój drukarstwa i kultury na regionie.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Założył drukarnię w Piekarach Śląskich i współpracował z Tomaszem Nowackim, tworząc drugą polskojęzyczną drukarnię na Górnym Śląsku.
Wydawał i dystrybuował liczne druki, modlitewniki, śpiewniki oraz literaturę religijną i świecką, wspierając rozwój polskiego piśmiennictwa na Górnym Śląsku.
Publikował pierwsze periodyki regionu, w tym Dziennik Górnośląski (1848–1849) i Zwiastun Górnośląski (1868–1872).
W 2017 roku imię Teodora Heneczka nadano Miejskiej Bibliotece Publicznej w Piekarach Śląskich.

Ciekawostki

Pierwszy numer Dziennika Górnośląskiego ukazał się 3 czerwca 1848 roku; redakcję tworzyli m.in. ks. Józef Szafranek i Józef Lompa.
Rada Miasta Piekary Śląskie nadała imię Teodora Heneczka Miejskiej Bibliotece Publicznej w Piekarach Śląskich w 2017 roku.

Udostępnij